Sportief Barcelona

In Barcelona hoeven ze niet bang te zijn voor extra kilo’s tijdens de kerstdagen. Afgelopen week werd bekend dat de stad is verkozen tot 2de top stad voor sport, net na Londen. Criteria bestonden uit sportevenementen, sport faciliteiten en de sportende bevolking.

Barcelona is een voorbeeld van hoe de Olympische Spelen een stad positief kunnen veranderen en beïnvloeden. Het jaar 1992 geldt als een omwenteling van de stad en de top toeristische plek heeft de stad onder andere te danken aan de stranden, accommodatie en goede infrastructuur die ter gelegenheid van de Spelen gebouwd zijn.  Niet voor niets werd het WK zwemmen dit jaar weer in hetzelfde sportpaleis gehouden.

Naast voorzien in faciliteiten, doet de stad er ook alles aan om de mensen gezond te houden.

Eerder al schreef ik over het mooie fietssysteem, de Bicing. Ook is er in elke buurt een buurtcentrum met een lijst aan gereduceerde sportactiviteiten. Wat echter echt populair is, is rennen. Het is een ware religie. Op elk moment van de dag, elke dag van de week. En op zondagen net een beetje meer. Maandelijks zijn er grote renwedstrijden, waar de stad zijn hand niet voor omdraait. Moet de levensader Corts Catalan of Parallel even dicht? Voor duizenden renners doen ze dit graag.

Sommige wedstrijden zijn puur sportief (bv. Marathon en Collserola), sommige verbroederend (Cursa la Mercé en cursa Bombers) en andere uiterst ludiek; de Buff Epic Run. Bij ons in de achtertuin, boven op de Montjuïc. Het credo van de wedstrijd: Flat is Boring – Change Your Attitude. Nou, we hebben het geweten. Hooibalen, modderpoelen, tractorbanden, prikkeldraad en touwtje klimmen. Naast de talloze kunstmatige hellingen waren er 15 hindernissen op het parcours om de 2500 merendeels verklede deelnemers goed te laten zweten.

Tot slot natuurlijk het aangename weer. In de zomer is het strand één groot volleybalnet en in de winter blijft het heerlijk om buiten te sporten. In deze tijd van het jaar hoort natuurlijk ook de Nieuwjaarsduik. Hoewel het nog steeds een beetje bibberen zal zijn, met 15 graden buiten en de zee zo rond de 16,5 graden is het een stuk aangenamer dan de Noordzee, die nu onder de 10 graden zakt. Kortom, zo’n Nieuwjaarsduik zou je ook nog als gezonde actie in kunnen zetten om de kerstpondjes snel weer te verliezen.

Collserola

Een goede training, prachtig weer en ook nog een extra uur slaap cadeau. Alle ingrediënten voor een mooie zondagse renwedstrijd. Dertien kilometers door de heuvels van het Collserolagebergte dat Barcelona van het achterland scheidt. 

Fanaten uit verschillende wijken hadden zich verzameld bij het vals platte startpunt. In blokletters staat op mijn zwarte rugnummer: Cursa Corta. Naast me bij de warming up staat een man met een wit nummer: gelijktijdig wordt over deels hetzelfde parcours ook een halve marathon gelopen. Dat is iets voor later, mijmer ik.

Het is een typisch Spaanse wedstrijd. De wegen zijn niet afgezet. Weg wordt afgewisseld met trappetjes. De groene vlaggetjes, die de weg moeten aanwezen, springen niet altijd in het zicht. De paadjes zijn af en toe amper breed genoeg om er een atletisch persoon doorheen te laten. Je moet je een weg door het overwoekerend groen banen. Dit alles is funest voor een goede tijd, maar doet de moed nog niet in de schoenen zakken.

Wat dat wel doet, is de stijging. Vooraf had ik gelezen dat er in totaal 450m hoogteverschil in het parcours zit. Als Nederlander, kan ik me daar niet goed een voorstelling bij maken. En al helemaal niet over de wijze van stijging: in U bochten, linea recta of heel geleidelijk (dat was eigenlijk wat ik gehoopt had).

Nu kan ik zeggen, de naam Corta doet de kracht inspanning behoorlijk te niet. Halverwege de race bevonden we ons boven op de berg. Ver boven het topje van de Montjuïc. De hele stad was te overzien. De cruiseschepen op de zee. De wijngaarden in het verre achterland. Een prachtig uitzicht om van te genieten, als je niet een koor aan hijgers en zuchters om je heen hoort, die je pijnlijk doen beseffen dat je hier niet om te relaxen bent.

Ergens over de helft staat een vrijwilliger de weg aan te wijzen. Met een grote glimlach probeert hij een hart onder de riem te steken: “Nog maar een klein beetje stijgen, dan begint de daling!” Ik krijg een paniekaanval. Nog meer stijgen? Ons vlak land kent geen heuvels, laat staan deze steile beproevingen. Mijn bovenbenen zijn loodzwaar, mijn kuiten verzuurd en mijn gedachten niet bevorderlijk. Hartslag is ruim boven de 180. “Extreem gedoe!” Ik wil me niet aanstellen, maar dat gaat ’s man kracht toch ten boven? Gelukkig was ik niet de enige. De helling was zo steil dat lopen gewoon sneller gaat. En zo werd de renwedstijd een uithoudingswedstrijd. Iedereen in de loopstand op de helling en in sprintstand op de vlakkere gedeelten.

Nog nooit waren mijn spieren zo blij met de finish. Ammenooitniet een halve marathon door de Collserola.

Spionagepraktijken?

Als de temperatuur een beetje zakt en de zon minder fel schijnt, ren ik mijn rondje om de Montjuïc. Langs de prachtige parken, het MNAC, het Miró museum, het openluchtzwembad van de Olympische spelen uit '92 en tot aan de Miramar. Een fantastisch uitzichtpunt, van waar je alle andere bezienswaardigheden van Barcelona kunt zien. De zee, het strand, het symmetrische statenplan van Eixample, de torens van de kathedraal, Sagrada familia,Tibidabo en het gekrioel van de miljoeneninwoners en toeristen. Adembenemend!

Ik ren de hoek van de Miramar om met een hartslag van 153 en telkens maakt mijn hart een klein sprongetje als de stad zich zo voor me ontbloot. Omdat ik er geen genoeg van krijg en toch kilometers in de benen wil hebben, ren ik meerdere malen het rondje voor de Miramar. Miramar is ook de naam van het hotel dat hier tegen de berg opklimt. Terrassen van kamers, met brede balkons en dat waanzinnige uitzicht waar de vijfsterren genieter met genoegen zijn centen aan uitgeeft.

Een verhitte mannenstem schreeuwt tegen de lucht. Als ik dichterbij kom, zie ik dat hij in zijn linkerhand een telefoon vasthoudt. Hij heeft de sneeuwwitte badjas van het hotel aan en staat pontificaal op zijn balkon dingen te regelen. Ik zie dat hij behoorlijk gebruind is, maar dat kan ook het effect zijn van de witte badstof. Dan is hij uit mijn beeld, door een hoge boom. Daaronder zit een man, die wel wat charme van de hotelbezoeker zou kunnen gebruiken. Mager, grauwe kleren en een bijna transparante gelaatskleur. Hij is aandachtig aan het schrijven. Zou hij misschien een schrijver zijn? Zou dit uitzicht hem de inspiratie geven om woorden op papier te toveren? Ik adem goed de prettige bloesem geur in en ren de bocht om om daarmee het tafereel voor even achter me te laten.

Tijdreizen in het park El Grec

Zodra je de trappen vanaf de Passeig de Santa Madrona beklimt, waan je je in een episode uit het hofleven van Versailles. De baroktuin wordt zacht geel belicht, de fonteinen sproeien en het geheel wordt omringd door cipressen. De hedendaagse klederdracht valt uit de toon, maar de entourage geeft je het gevoel van tijdreizen. In de warme maand juli draait het culturele seizoen hier overuren. Het park El Grec op de Montjuic met zijn ‘semi oud’ halve amfitheater is tijdens het El Grec festival het hoofdpodium voor een gevarieerd programma van dans, theater en muziek. In het spotlicht de voorstelling: Ode aan de Catalaanse dichter Salvador Espriu. Uitgevoerd door het zeer aan te prijzen jazz ensemble La Locomotora Negra en het Sant Jordi koor.

De arena is gevuld met honderd muzikanten en één dichteres. Zij declameert de gedichten. De rest geeft vol overgave de muzikale interpretatie weer. Ik versta geen Catalaans, de betekenis van de gedichten zweven aan mij voorbij, maar de klanken grijpen me. Het swingt de pan uit. De gekleurde stopdassen, de vele solo’s en door de kat boven op de rots waan je je in een vrolijk optreden van de aristocats. Dan weer in beland je in een hymne aan de schoonheid. Een heldere sopraanstem stijgt langs de treden van het amfitheater steeds hoger en hoger. Ze wordt versierd door een sax. Ze krijgt een liefdessonnet van de klarinet. Alsof een kattensnorhaar je huid doet tintelen. Op de kale achtergrond muur wordt op het ritme van de muziek een zwoele rode oranje kleur geprojecteerd. Om het nog sprookjesachtiger te maken, missen alleen de vuurvliegjes die ronddwarrelend dansen op de speelse tonen.

De piano trippelt poco poco naar de volgende episode. En de gebochelde dirigent draagt de zwarte blouse uit zijn broek, die schudt van links naar rechts. Een triester stuk nu, meer detail. Het licht verloopt heel gestaag van paars naar groen naar blauw. Er staat een eenzame trompet die een stuk over het verloren land vertolkt. Op de achtergrond een klaagzang van het koor. Kracht in eenvoud.



Vervolgens licht het weer rood op en hoor je een zwoele zachte mannenstem. Zoals honing een schrale keel streelt laat het je wegdromen om vervolgens door de trombone terug naar het amfitheater getrokken te worden, waardoor het een hele opgave is om stil op de plastic stadionstoeltjes te blijven zitten.

De maan staat al hoog aan het hemelgewelf als het applaus afneemt en ik de trappen weer afdwaal. In mijn hoofd swingt het ritme en hoor ik de regels van het Catalaanse vers ‘el meu poble i jo’ nadreunen. Zelfs op zo’n avond is het sterke nationalistische gevoel van Catalonië overheersend.

No Go Area

Waar de teen van de Montjuïc al eeuwen zijn kat en muis spel speelt met de Middellandse Zee bevindt zich NIEmandsland. Een miljoenen wereldstad kent zijn geheimen. En zeker deze Catalaanse stad waar het kasteel van Montjuïc tijdens de burgeroorlog en het Franco regime dienst deed als gevangenis, die velen nooit meer verlieten. De toeristendubbeldekkerbus met route west rijdt over de nieuw aangelegde infrastructuur uit 1992 ten behoeve van de Olympische Spelen, niet wetend dat zich hier op een steenworp afstand het ‘Wilde Westen’ bevindt. Daar waar de grond dor is en enkel cactussen kunnen ontspruiten, hebben de NIElozen zich verscholen. Zij schuwen het licht en pas bij het paarskleuren van de lucht of bij toenemende grijze nevel komen ze uit hun schuilplekken .

Ik ben op weg naar de andere kant van de berg. Daar ligt de Montjuïc berggraafplaats, gebouwd in 1883, geïnspireerd door o.a. Pere Lachaise in Parijs en met graven van de Catalaanse president Lluís Companys, Juan Miró en Ramon Casas. Deze keer wil ik de berg niet over, maar er omheen.
Per abuis raak ik van de gebaande paden en beland ik in het ‘schorriemorrie ’landschap. Er hangt een pis geur en het riekt er naar een mix van rotting en petroleum. Dat laatste komt door de kleine haven van Barcelona, het eerste door de vele illegale kleine afvalbelten met diverse curiosa. Opzoek naar een doorgang om de berg, blijk ik dieper en dieper te geraken in deze onderwereld. Hier gelden andere regels en ook al ben ik ook nog steeds NIEloos, ik voel me niet geroepen om hier te bivakkeren. Er staan her en der verkleurde iglotenten en gekunstelde hutjes. Ik hoor een zacht geritsel. Mijn hartslag schiet met elke stap minstens 5 slagen per minuut omhoog. Mijn ontdekkingslust en wil om het einddoel te bereiken vecht met mijn geweten, die alarmerend fluistert “het is hier niet veilig”. Ook nu niet met de zon in zijn zenit. Een angstzweetdruppel rolt langs mijn wenkbrauw. Ik blaas de aftocht. Terwijl ik onthutst nog twee keer over mijn linkerschouder kijk, klauter ik terug naar de door toeristen bewoonde wereld. Hoorde ik nu echt iemand? Met een opluchting laat ik de cactussen en afgrond achter, waarover ik al een waanvoorstelling had dat schizofrene moordzuchtige zwervers er mijn rug aan vast zouden pinnen. Met alle plezier begin ik aan de klim, recht over de top. Op naar de begraafplaats, waar ik vol leven en adrenaline een behoorlijke tijd later dan gepland aankom.

Kortom, de Montjuïc is een prachtige berg, maar ga niet op onderzoek in de afgrond.

MNAC - een eerste kennismaking

Eenmaal gewend aan musea op loopafstand van huis - het Museum Oud Overschie, het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, de Hermitage in Sint Petersburg (telt opzich al voor 5) en het Boijmans Van Beuningen in Rotterdam- is ditmaal het MNAC, Museu Nacional d'Art de Catalunya, om de hoek.

Het gebouw rijst statig boven de Montjuïc uit. Het ziet eruit als een imposant paleis waar minstens edelen of zelfs koningen gezeteld moeten hebben. Maar schijn bedriegt. Dit bouwwerk is gerealiseerd om het paradepaardje te zijn van de wereldtentoonstelling van 1929. Het is onderdeel van een groot complex. De oprit begint bij Placa de Espanya met twee Venetiaanse kolommen, gevolgd door vier klassieke kolommen die de strepen van de Catalaanse vlag voorstellen. Daarachter ligt de magische zingende fontein, welke ’s avonds immer nog met een lichtshow versteld doet staan van zijn pracht. En dan ben je nog niet eens halverwege, er volgen eindeloze trappen geflankeerd door oriëntaals geïnspireerde fata morgana's, die nu de beurs vormen. Het Ahoy van Barcelona. Bij een slechte conditie of gewoon lui kun je genieten van het panorama uitzicht over de stad dat per meter naar boven toeneemt door gewoon vijf keer een roltrap nemen. Eenmaal boven heb je keuze om het gebouw te betreden of te gaan dwalen door de prachtige tuinen. Ditmaal gaan we naar binnen waar je je nietig waant onder de hoge gewelven. Er is van alles; een concertzaal, restaurant, winkel en daar tussendoor en bovenlangs het museum. Die kent 4 secties; romaans, gotisch/ renaissance, barok en modern. Verfommel je entreebewijs niet want deze moet je bij elke sectie opnieuw laten zien.

Meestal laat ik de middeleeuwen links liggen, want niet voor niets was er daarna sprake van een wedergeboorte. Het zijn in mijn ogen stripverhalen om de arme ongeletterde gelovigen te wijzen op hun plek, door ze te overdonderen met martelingen, gekwelde bebloede niet altijd anatomische correcte figuren en episoden met streng kijkende heiligen zonder landschap of perspectief in een goud omhulsel. Maar dit keer had ik geen keus en moest ik erdoorheen om bij de renaissance te komen en mijn hart op te halen bij het kleurenpalet van El Greco. Op het middeleeuwse altaarstuk van Jaume Serra uit 1367 staat het geboortekribbetje van Jesus omringd door ezel en os. En met Jaume hebben nog tientallen dit tafereel op eenzelfde wijze weergegeven. Hoe denkt de paus daarover? Wat is hij van plan met alle kunstwerken in het bezit van het Vaticaan nu hij afgelopen november beweerde dat noch os noch ezel bij de geboorte aanwezig waren en dat dit slechts mythe zijn?

Mijn favoriete periode is bij uitstek 1885- 1930, het hoogtij van het impressionisme, symbolisme, expressionisme en de art nouveau / modernista. Voor deze zalen bezoek ik musea en loop ik met een notitieblokje de namen op te schrijven van mij onbekende artiesten en van werken die ik mooi of bijzonder vind.

Als klein meisje moest ik eens het mooiste stuk uit de collectie kiezen. Toen nog met de droom om ballerina te worden, was de keuze voor het danseresje van Degas, Le petit danseuse de 14 ans, eenvoudig. Sindsdien heeft dit beeldje een vast plekje in mijn looproute in het Boijmans, Musée d'Orsay en Metropolitan Museum of Art. Het doet me even terugdenken aan de uren voor de spiegel aan de barre, de voorstellingen op een felverlicht podium en het gevoel dat je al draaiend en met een grand jeté de hele wereld aan kan. In het MNAC staat de volwassen geworden variant. Ik stel aan u voor de Gran Ballarina van Pau Gargallo uit 1929. Deze vrouw heeft de toekomst niet meer voor zich, zij is een geoliede machine en kent de klappen van de zweep. Geroutineerd danst zij in tutu een arabesque. Een meesterwerk met hart, in vergelijkbare stijl als Zakine van zwart gietijzer. Een ander werk dat mij in de Hermitage had betoverd was eternal spring van Auguste Rodin. Iets in het werk van De Barcelonees Josep Llimona (1864 - 1934) doet me aan hem denken. Ik ga opzoek naar ander werk van hem en wie weet heeft ook hij een pittoreske villa in het centrum, zoals Rodin in het 7de arrondissement van Parijs. Naar het laatste beeldje dat het vermelden waard is moet je even zoeken in zaal 80. Het valt niet op door de overdaad aan werken van Juli Gonzalez. Weggestopt in een hoek kijkt verlegen zijn werk Nu assegut de perfil (1929) je aan. Een prachtige techniek.*

De Granadina (1914) van Hermen Anglada Camarsa doet me door zijn kleurgebruik denken aan Kees van Dongen. Geen grote ogen, maar wel die groen blauwe waas. Zijn schilderijen hebben iets sprookjesachtig. Een naam erbij in het notitieblokje. Ook Adria Gual (1872 - 1943) komt hierin. Er hangt in het MNAC maar een modernista op het randje van symbolistisch werk van hem. Dat maakt nieuwsgierig. Zou hij de Spaanse Michiel Vrubel zijn? Geboren en gestorven in Barcelona. Zijn sporen moeten te achterhalen zijn. Nu ook ik mij sinds woensdag officieel Barcelonees mag noemen en wat trots kan tonen voor mijn schoonmoederland met marker en onderstreept tot slot de grappige Ramon Casas. Klik hier voor zijn werken, oordeel zelf maar.

* het innovatiekunstwerk dat bij ons in de wdw hing zou zich kunnen evolueren tot iets dat niet zou misstaan naast een werk als Finestra van Leandre Cristofol uit 1926. Wie weet belooft dit later ook een mooi plekje ergens voor Thijs van Gasteren in een museum.

Poble Sec - Het straatbeeld

Aan de voet van de Montjuïc* en achter de Parel-lel ligt de wijk El Poble Sec. Letterlijk vertaald het droge dorp. Met vreugde kan ik dan ook mededelen dat er nog geen spatje regen gevallen is. Wat een ongekend genot. Elke dag een zonnetje en een aangename zachte wintertemperatuur van 15 graden. Heel iets anders dan de -25 tijdens mijn eerdere buitenlandervaring. Ik ga er in 5 jaar tijd 40 graden op vooruit.

Het dagelijkse leven in Spanje heeft een rustig tempo. Alles begint vanaf een uurtje of negen tot de siesta. In dit dorp midden in de stad immer nog volop gepraktiseerd. Tussen 14 uur en 16 uur gaat alles op de horeca en de pakistaanse kleine supermarktjes na dicht. In tegenstelling tot mijn verwachting van siesta sust het binnenshuis niet in. Tijdens de siesta is het spitsuur in huis. Deuren slaan dicht, verhitte discussies, geschreeuw, geboor, gestamp. Niet erg bevorderlijk om een uiltje te knappen, daar de huizen van het eind van de negentiende eeuw vrij slecht geïsoleerd zijn. Na de siesta gaan de overvloed aan bakkertjes, pharmacia en groentezaakjes weer open. Alles is binnen handbereik, 250 meter lopen is al ver. Boodschappen kunnen vervolgens tot 's avonds laat gedaan worden.  Met een authentiek boodschappenkarretje pas je helemaal in het straatbeeld.

De postbode is afhankelijk van de bewoners om zijn werk uit te oefenen. Hij moet eerst binnen gelaten worden voor hij de post kan sorteren over de postvakjes. En mocht er in het hele pand geen gehoor zijn, geen nood. Even een kopje koffie  aan de bar nuttigen en de roddels doorspreken.

De stoep wordt bewoond door bomen, motoren, vuilnisbakken, viervoeterdrollen en flanerende oude van dagen. De mimosaboom heeft nog blad en de manderijnen sieren menig groen. Ze doen hun best om de geurtjes van de vele reuze kliko's te neutraliseren. Alles wordt hier gerecycled; plastic, glas, papier, gft, metaal, grofvuil en dan heb nog overig (wat je daar in zou moeten doen?).

Naar boven kijkend zie je hoe volkssport nummer één wordt beoefend. Het ophangen van de was. Bont, wit, zwart alles door elkaar. Als vrolijke versiering en ter unformisering van de panden. De panden wisselen van 3 tot 8 hoog. Dit betekent echter niet dat er ook acht verdiepingen zijn. Je hebt namelijk de begaande grond, de tussenetage, een etage boven de begaande grond en dan eindelijk de primero ofwel eerste etage. Op de balkons is naast was van alles te vinden van wasmachines, koffers, en strijkplanken tot stoeltjes en tafeltjes. Naar binnen kijken zit er echter niet bij. Alles wordt hermetisch afgesloten, geen gluren bij de buren.

* In het Rotterdams berg Juich en we juichen zeker, want wonen op de berg is een genot en je kuiten groeien als kool met de helling van zeker 40 graden. En dan heb ik het nog niets eens over de wonderschone tuinen en het amphitheater die onze achtertuin te bieden heeft!